Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG): Objawy, leczenie i dieta w remisji

Czym jest Wrzodziejące Zapalenie Jelita Grubego?

WZJG to choroba, w której układ odpornościowy atakuje własne komórki jelita grubego, wywołując w nim przewlekły stan zapalny. Proces ten ma kilka charakterystycznych cech:

• Lokalizacja: Zmiany zapalne zaczynają się zawsze w odbytnicy i szerzą się w górę jelita grubego w sposób ciągły. Nigdy nie zajmują jelita cienkiego ani innych części przewodu pokarmowego.
• Głębokość: Zapalenie jest powierzchowne – obejmuje tylko błonę śluzową i podśluzową jelita, nie wnika w głębsze warstwy jego ściany.
• Przebieg: Choroba ma charakter nawracający, z okresami zaostrzeń (aktywnej choroby) i remisji (wyciszenia objawów).

WZJG vs. choroba Leśniowskiego-Crohna – kluczowe różnice

To dwie główne, ale różne formy nieswoistych zapaleń jelit (NZJ).

Więcej informacji znajdziesz w naszym artykule o chorobie Crohna.

Główne objawy – od krwawej biegunki po objawy ogólne

Obraz kliniczny zależy od rozległości i nasilenia stanu zapalnego.

• Biegunka z domieszką krwi: To najważniejszy i najczęstszy objaw. Liczba stolców może wynosić od kilku do nawet kilkudziesięciu na dobę.
• Parcia naglące na stolec: Gwałtowna, bolesna potrzeba wypróżnienia, często z oddaniem niewielkiej ilości krwi i śluzu.
• Ból brzucha: Zazwyczaj o charakterze skurczowym, zlokalizowany w lewym podbrzuszu.
• Objawy ogólne (w ciężkich zaostrzeniach): Gorączka, osłabienie, utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie.
• Powikłania: Z powodu przewlekłej utraty krwi często rozwija się anemia.

🚨 KIEDY DO GASTROENTEROLOGA? Diagnostyka i rola kolonoskopii

Przewlekła biegunka, zwłaszcza z krwią, jest bezwzględnym wskazaniem do pilnej wizyty u gastroenterologa. "Złotym standardem" w diagnostyce WZJG jest kolonoskopia z pobraniem wycinków. To badanie endoskopowe pozwala na obejrzenie całego jelita grubego, ocenę charakteru i rozległości zmian zapalnych oraz pobranie fragmentów błony śluzowej do badania histopatologicznego, które ostatecznie potwierdza diagnozę.

Badania pomocnicze to:

• Badania laboratoryjne krwi: Markery stanu zapalnego (CRP, OB), morfologia (w kierunku anemii).
• Badanie kału: Oznaczenie stężenia kalprotektyny – czułego wskaźnika stanu zapalnego w jelitach.

Nowoczesne leczenie – od leków po terapie biologiczne

Celem leczenia jest wywołanie i jak najdłuższe utrzymanie remisji. Terapia jest dobierana w zależności od ciężkości i rozległości choroby.

• Aminosalicylany (mesalazyna): Podstawa leczenia w łagodnej i umiarkowanej postaci. Dostępne w formie tabletek, czopków i wlewek.
• Glikokortykosteroidy: Stosowane w celu szybkiego opanowania ciężkiego zaostrzenia. Nie nadają się do leczenia długotrwałego.
• Leki immunosupresyjne (np. azatiopryna): Stosowane w utrzymaniu remisji u pacjentów, którzy nie odpowiadają na aminosalicylany.
• Leczenie biologiczne i małocząsteczkowe (leki celowane): Przełom w leczeniu ciężkich postaci WZJG. To nowoczesne leki (np. infliksymab, wedolizumab, tofacytynib), które precyzyjnie blokują konkretne cząsteczki odpowiedzialne za proces zapalny.
• Leczenie chirurgiczne (proktokolektomia): W najcięższych, opornych na leczenie przypadkach, konieczne może być usunięcie całego jelita grubego.

Dieta w WZJG – jak jeść w zaostrzeniu i w remisji?

Dieta nie leczy WZJG, ale jest kluczowym elementem łagodzenia objawów i wspierania organizmu.

Dieta w okresie zaostrzenia

Celem jest odciążenie jelit. Zaleca się dietę lekkostrawną, ubogoresztkową (z małą ilością błonnika), wysokobiałkową i wysokoenergetyczną. Należy unikać produktów wzdymających, surowych warzyw i owoców, pełnoziarnistych zbóż, ostrych przypraw i mleka.

Dieta w okresie remisji

Należy dążyć do zdrowej, zbilansowanej diety, stopniowo rozszerzając ją o kolejne produkty i obserwując reakcję organizmu. Warto rozważyć wprowadzenie zasad diety przeciwzapalnej, bogatej w kwasy omega-3 i antyoksydanty.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania