Liszaj płaski (Lichen planus): Objawy skórne, przyczyny i leczenie

Czym jest liszaj płaski? Autoimmunologiczne zapalenie

U podłoża liszaja płaskiego leży reakcja zapalna, w której limfocyty T (komórki układu odpornościowego) atakują komórki naskórka i błon śluzowych. Uważa się, że jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym, chociaż dokładny mechanizm nie jest znany. Wiadomo, że do jej rozwoju mogą przyczyniać się czynniki genetyczne, stres psychiczny, niektóre leki oraz infekcje wirusowe (zwłaszcza wirus zapalenia wątroby typu C - HCV).

Główne objawy – od swędzących grudek po zmiany w jamie ustnej

Obraz kliniczny jest zróżnicowany w zależności od lokalizacji.

Zmiany skórne:

Klasyczne wykwity skórne w liszaju płaskim opisuje się regułą "6P":

• Purple (fioletowe lub purpurowoczerwone)
• Planar (płaskie)
• Polygonal (wieloboczne)
• Pruritic (swędzące, często bardzo intensywnie)
• Papules (grudki) i Plaques (blaszki, zlewne ogniska)

Na powierzchni grudek często można zaobserwować delikatną, białą siateczkę (tzw. siateczka Wickhama). Zmiany najczęściej lokalizują się symetrycznie na wewnętrznych powierzchniach nadgarstków, przedramionach, w okolicy kostek i na grzbietach stóp.

Zmiany na błonach śluzowych:

• W jamie ustnej: Najczęstsza lokalizacja pozaskórna. Zmiany mają postać białawych, siateczkowatych lub drzewkowatych linii na wewnętrznej stronie policzków. Mogą również występować bolesne nadżerki i owrzodzenia.
• Na narządach płciowych.

Choroba może również zająć paznokcie (prowadząc do ich niszczenia) oraz owłosioną skórę głowy (powodując bliznowaciejące łysienie).

🚨 KIEDY DO DERMATOLOGA? Diagnostyka i rola biopsji

Pojawienie się swędzących, fioletowych zmian skórnych lub białych zmian w jamie ustnej wymaga konsultacji z lekarzem dermatologiem. Diagnoza jest zazwyczaj stawiana na podstawie charakterystycznego wyglądu zmian. W przypadkach wątpliwych, "złotym standardem" jest biopsja skóry, czyli pobranie małego wycinka do badania histopatologicznego, które potwierdza rozpoznanie. U każdego pacjenta z liszajem płaskim zaleca się również wykonanie badań w kierunku zakażenia wirusem HCV.

Metody leczenia – jak złagodzić świąd i stan zapalny?

Liszaj płaski często ustępuje samoistnie w ciągu 1-2 lat, ale leczenie jest konieczne w celu złagodzenia uporczywego świądu i zapobiegania powikłaniom (np. bliznowaceniu).

• Leczenie miejscowe: Podstawa terapii. Stosuje się maści i kremy z silnymi glikokortykosteroidami. W przypadku zmian w jamie ustnej stosuje się steroidy w specjalnych płynach lub żelach.
• Fototerapia: Naświetlanie promieniami UVB może być skuteczne w uogólnionych zmianach skórnych.
• Leczenie ogólne: W ciężkich, opornych na leczenie przypadkach stosuje się glikokortykosteroidy doustne, retinoidy lub leki immunosupresyjne.

Nowości naukowe w leczeniu opornych postaci

Zrozumienie immunologicznego podłoża liszaja płaskiego otwiera drogę dla nowych, celowanych terapii, zwłaszcza w ciężkich, opornych na leczenie postaciach choroby. Najnowsze doniesienia naukowe i badania kliniczne koncentrują się na skuteczności leków biologicznych (np. blokujących interleukinę 17 lub 23) oraz inhibitorów kinaz janusowych (inhibitorów JAK). Choć te nowoczesne terapie nie są jeszcze standardem, stanowią obiecującą przyszłość dla pacjentów z najcięższym przebiegiem choroby.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania