Czy łuszczyca może zaatakować oczy i jakie daje objawy?

Tak. Łuszczyca może zaatakować oczy i dawać objawy zarówno na powiekach, jak i na powierzchni oraz wewnątrz gałki ocznej. Najczęstsze dolegliwości to zespół suchego oka, zapalenie brzegów powiek, zapalenie spojówek, zapalenie rogówki, światłowstręt oraz rzadziej zapalenie błony naczyniowej oka, które wymaga pilnego leczenia [1]. Objawy alarmowe obejmują nagłe zaczerwienienie, ból, światłowstręt, zamglone widzenie, męty i szybkie pogorszenie ostrości wzroku.

Czy łuszczyca może zaatakować oczy?

Łuszczyca może obejmować powieki, spojówkę, rogówkę, film łzowy oraz struktury wewnątrzgałkowe. Oznacza to, że zmiany dotyczą nie tylko skóry wokół oczu, ale także powierzchni oka i w wybranych przypadkach tkanek wewnętrznych [1]. Objawy oczne mogą pojawiać się niezależnie od nasilenia zmian skórnych, dlatego brak widocznych ognisk skórnych wokół oczu nie wyklucza zajęcia narządu wzroku [1].

Najczęściej stwierdza się problemy powierzchni oka i powiek, a rzadziej zapalenie struktur wewnątrz oka, w tym zapalenie błony naczyniowej, które jednak bywa powikłaniem o istotnych konsekwencjach dla widzenia [1]. U osób z łuszczycowym zapaleniem stawów ryzyko zajęcia narządu wzroku jest większe niż u osób z samą łuszczycą skóry. Mechanizm wiąże się z przewlekłą, nieprawidłową aktywacją układu odpornościowego i wspólnymi szlakami zapalnymi obejmującymi skórę, stawy i tkanki oka.

Jakie daje objawy na powiekach i powierzchni oka?

Najczęstsze dolegliwości dotyczą powierzchni oka i brzegów powiek. Ich rozpoznanie oraz szybkie leczenie zmniejsza ryzyko uszkodzenia rogówki i przewlekłych dolegliwości [1].

• Objawy powierzchni oka to pieczenie i uczucie piasku pod powiekami, suchość, łzawienie, zaczerwienienie, świąd, światłowstręt, uczucie ciała obcego oraz okresowe zamglenie widzenia [1].
• Zmiany powiekowe obejmują łuszczenie skóry powiek, obrzęk i zaczerwienienie, zapalenie brzegów powiek, wypadanie rzęs oraz nieprawidłowy kierunek wzrostu rzęs, który może mechanicznie drażnić rogówkę [1].
• Zespół suchego oka jest jednym z najczęściej potwierdzanych rozpoznań w badaniach oceniających narząd wzroku u osób z łuszczycą.

Jak rozpoznać objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji?

Niektóre symptomy wskazują na zajęcie struktur wewnątrzgałkowych, w tym na zapalenie błony naczyniowej. Wymagają pilnej diagnostyki i leczenia okulistycznego ze względu na ryzyko powikłań.

• Nagły ból oka, intensywne zaczerwienienie, światłowstręt, pogorszenie lub zamglenie widzenia oraz męty przed oczami, z zajęciem jednego lub obu oczu.
• Zapalenie błony naczyniowej może prowadzić do zrostów, podwyższenia ciśnienia śródgałkowego, zaćmy oraz obrzęku plamki, co grozi trwałym pogorszeniem widzenia.
• W przebiegu łuszczycy zapalenie błony naczyniowej bywa częściej obustronne niż w postaci idiopatycznej, co w przeglądach oceniano na około 56 procent przypadków [1].

Na czym polega mechanizm zajęcia struktur oka?

W łuszczycy utrzymuje się przewlekła aktywacja układu odpornościowego. Stan zapalny może obejmować skórę powiek, gruczoły odpowiedzialne za stabilność filmu łzowego, spojówkę, nabłonek i zrąb rogówki oraz w cięższych przypadkach tęczówkę i ciało rzęskowe w przebiegu zapalenia błony naczyniowej.

Zapalenie brzegów powiek i zaburzenia filmu łzowego zwiększają parowanie łez, nasilają suchość i sprzyjają punktowym uszkodzeniom powierzchni rogówki. Nieprawidłowo rosnące rzęsy dodatkowo zwiększają tarcie o rogówkę i mogą wywoływać ból, łzawienie i przejściowe pogorszenie ostrości widzenia [1]. Zapalenie błony naczyniowej może zaburzać odpływ cieczy wodnistej, podnosić ciśnienie wewnątrzgałkowe i prowadzić do jaskry, zaćmy lub obrzęku plamki.

Jak często występują problemy oczne w łuszczycy?

Manifestacje okulistyczne dotyczą średnio około 10 procent osób z łuszczycą, choć w publikacjach podawane zakresy bywają szerokie z uwagi na różnice metodologiczne [1]. W przeglądach częstość zmian ocznych wahała się od około 10 do ponad 60 procent, a w jednym z nowszych opracowań zakres wyników sięgał 10 do 81,4 procent.

W badaniu przesiewowym objawy oczne stwierdzono u 10,5 procent badanych, z najczęstszymi zgłoszeniami takimi jak czerwone oko, ból oka, światłowstręt oraz zamglone widzenie. Wśród potwierdzonych rozpoznań klinicznych najczęściej odnotowano suche oko, następnie zaćmę oraz zapalenie błony naczyniowej.

Częstość zapalenia błony naczyniowej w populacji z łuszczycą oceniano na około 0,7 do 2,6 procent, przy wyższych wartościach w wybranych podgrupach i badaniach. Starsze publikacje podawały 7 do 20 procent, ale nie należy ich traktować jako jednolitego ryzyka dla wszystkich pacjentów z uwagi na zróżnicowane kryteria i populacje [1].

Kto jest w grupie większego ryzyka?

Ryzyko powikłań okulistycznych jest szczególnie istotne u osób z łuszczycowym zapaleniem stawów. W przeglądach odsetek zapalenia błony naczyniowej sięgał 7 do 9 procent w tej grupie, wobec 0,7 do 2,6 procent w całej populacji z łuszczycą. Dłuższy czas trwania choroby skórnej wiązano z większą częstością dolegliwości ocznych, podobnie jak współistnienie innych chorób zapalnych o podłożu immunologicznym.

Jak lekarze diagnozują dolegliwości oczne u osób z łuszczycą?

Rozpoznanie wymaga badania okulistycznego, często z użyciem lampy szczelinowej. Sam wygląd zmian skórnych nie pozwala ocenić, czy doszło do zapalenia wewnątrzgałkowego, dlatego także przy skąpych objawach konieczna jest ocena okulistyczna [1].

Nie każde czerwone lub suche oko u osoby z łuszczycą wynika bezpośrednio z choroby podstawowej. Objawy te mogą mieć przyczyny alergiczne, infekcyjne, polekowe, związane z soczewkami kontaktowymi lub innymi schorzeniami okulistycznymi, co wymaga diagnostyki różnicowej [1]. Aktualne kierunki opieki obejmują wcześniejsze wykrywanie bezobjawowych zmian, standaryzację badań okulistycznych oraz ścisłą współpracę dermatologów, reumatologów i okulistów.

Jak wygląda leczenie i postępowanie?

Leczenie zależy od przyczyny dolegliwości. W chorobach powierzchni oka stosuje się higienę powiek i terapię wspierającą stabilność filmu łzowego, a w razie potrzeby leki przeciwzapalne zgodnie z zaleceniami specjalisty [1]. W przypadku zapalenia błony naczyniowej konieczne jest pilne leczenie okulistyczne ukierunkowane na opanowanie stanu zapalnego i zapobieganie powikłaniom, często równolegle z terapią choroby podstawowej. Kropli steroidowych nie należy stosować samodzielnie.

Kiedy warto zaplanować kontrolę okulistyczną?

Kontrolę należy zaplanować w przypadku nowych lub nawracających dolegliwości ocznych oraz w grupach podwyższonego ryzyka, zwłaszcza przy łuszczycowym zapaleniu stawów lub długotrwałej chorobie. Wczesne rozpoznanie zmian ogranicza ryzyko trwałego uszkodzenia wzroku i powikłań.