Andropauza: Objawy niedoboru testosteronu i terapia zastępcza (TRT)

Czym jest andropauza? Męskie przekwitanie

Po 30. roku życia poziom testosteronu u mężczyzn zaczyna naturalnie spadać w tempie około 1% rocznie. Andropauza (hipogonadyzm o późnym początku, LOH) to zespół kliniczny, który diagnozuje się, gdy u starzejącego się mężczyzny występuje jednocześnie niski poziom testosteronu we krwi ORAZ charakterystyczne objawy kliniczne. Sam niski poziom hormonu, bez objawów, nie jest wskazaniem do leczenia.

Główne objawy – od zmęczenia po zaburzenia erekcji

Objawy niedoboru testosteronu są zróżnicowane i dotyczą sfery seksualnej, fizycznej i psychicznej.

Objawy seksualne:

• Spadek libido (popędu seksualnego).
• Zaburzenia erekcji.
• Zmniejszona objętość ejakulatu.

Objawy fizyczne:

• Zmniejszenie masy i siły mięśniowej (sarkopenia).
• Zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy brzucha (otyłość brzuszna).
• Ginekomastia (powiększenie piersi).
• Zmniejszenie gęstości mineralnej kości (ryzyko osteoporozy).
• Uczucie zmęczenia i braku energii.

Objawy psychiczne:

• Obniżenie nastroju, drażliwość, objawy depresji.
• Problemy z koncentracją i pamięcią.
• Zaburzenia snu.

🚨 KIEDY DO ANDROLOGA LUB ENDOKRYNOLOGA? Diagnostyka

Diagnostyką i leczeniem andropauzy zajmuje się lekarz androlog lub endokrynolog. Kluczowe jest wykonanie badań krwi w celu oznaczenia stężenia testosteronu całkowitego. Badanie należy wykonać rano (między 7:00 a 11:00), na czczo, ponieważ wtedy poziom hormonu jest najwyższy. Do potwierdzenia diagnozy hipogonadyzmu konieczne jest stwierdzenie niskiego wyniku w co najmniej dwóch niezależnych pomiarach. Lekarz zleci również badania dodatkowe, m.in. LH, FSH, prolaktyny i PSA (w celu oceny prostaty).

Terapia zastępcza testosteronem (TRT) – dla kogo?

Terapia zastępcza testosteronem jest "złotym standardem" w leczeniu hipogonadyzmu. Jej celem jest przywrócenie fizjologicznego poziomu hormonu we krwi, co prowadzi do złagodzenia objawów. Jest ona wskazana u mężczyzn, u których potwierdzono zarówno objawy kliniczne, jak i niski poziom testosteronu w badaniach, oraz wykluczono przeciwwskazania.

Najczęściej stosowane formy TRT to żele do stosowania na skórę lub zastrzyki domięśniowe. Leczenie jest zazwyczaj prowadzone do końca życia i wymaga regularnego monitorowania przez lekarza.

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do TRT są m.in. rak prostaty, rak sutka i ciężka niewydolność serca.

Nowości naukowe i przyszłość leczenia

Przez lata największą obawą związaną z TRT było potencjalne ryzyko sercowo-naczyniowe. Najnowsze, duże badania kliniczne (np. badanie TRAVERSE) przyniosły uspokajające wieści, nie wykazując zwiększonego ryzyka poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u mężczyzn z hipogonadyzmem leczonych testosteronem. Rozwój naukowy koncentruje się również na tworzeniu nowych, doustnych i długodziałających preparatów testosteronu, które mają poprawić komfort i stabilność terapii. Coraz więcej uwagi poświęca się także precyzyjnej identyfikacji pacjentów, którzy odniosą największe korzyści z leczenia.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania